کارگاه شبکه گروه کامپیوتر

سرویس دهنده ( Server )
کامپیوترهای سرویس دهنده در شبکه محلی (LAN) به کامپیوتری گفته میشود که نرم افزارهای مدیریتی کنترل کننده دستیابی به شبکه و منابع آن، مثل چاپگرها و دیسک گردان ها، در آن اجرا میشوند. این کامپیوتر منابع لازم را در اختیارکامپیوترهایی که به عنوان ایستگاه کاری درشبکه عمل می کنند می گذارد. در اینترنت سرویس دهنده به کامپیوتر یا برنامه ای گفته میشود که به فرامین یک سرویس گیرنده (client) پاسخ می دهد گفته می شود. به عنوان مثال یک فایل سرور ممکن است محل بایگانی برخی از فایل های داده ای یا برنامه ای باشد، وقتی سرویس گیرنده ای یک فایل را درخواست می کند، سرویس دهنده یک نسخه از فایل را به آن انتقال می دهد.
سرویس گیرنده ( Client )در یک شبکه محلی یا اینترنت به کامپیوتری گفته می شود که از منابع شبکه ای (network) مشترک یک سرویس دهنده ( Server) استفاده میکند.
تعریف شبکه های کامپیوتری گروهی از کامپیوترها و وسایل مرتبط دیگر که بوسیله تسهیلات ارتباطی به یکدیگر متصل می شوند. ارتباط موارد مذکور در یک شبکه ممکن است با اتصالات دائمی مثلا کابل ها، یا اتصالات موقتی چون خطوط تلفن یا دیگر پیوندهای ارتباطی باشد. یک شبکه می تواند به کوچکی یک شبکه محلی، متشکل از چندکامپیوتر، چاپگر و وسایل دیگر باشد و یا از تعداد زیادی کامپیوتر کوچک و بزرگ، که در نقاط جفرافیایی مختلف توزیع شده اند، تشکیل شود.شبکه شخصی (PAN)شبکه محلی (LAN)شبکه ذخیره‌سازی (SAN)شبکه دانشگاهی (CAN)شبکه کلان‌شهری (MAN)شبکه گسترده (WAN)اینترنت
یک شبکه رایانه‌ای (به انگلیسی: Computer Network)‏، که اغلب به طور خلاصه به آن شبکه گفته می‌شود، گروهی از رایانه‌ها و دستگاه‌هایی می‌باشد که توسط کانال‌های ارتباطی به هم متصل شده‌اند. شبکه رایانه‌ای باعث تسهیل ارتباطات میان کاربران شده و اجازه می‌دهد کاربران منابع خود را به اشتراک بگذارند.
یک شبکه رایانه‌ای اجازه به اشتراک گذاری منابع و اطلاعات را میان دستگاه‌های متصل شده به هم، می‌دهد. در دهه ۶۰ میلادی، آژانس پروژه‌های تحقیقاتی پیشرفته (AR PA)، بودجه‌ای را به منظور طراحی شبکه آژانس پروژه‌های تحقیقاتی پیشرفته (ARPANET) برای وزارت دفاع ایالات متحده آمریکا اختصاص داد. این اولین شبکه رایانه‌ای در جهان بود. توسعه شبکه از سال ۱۹۶۹ و براساس طرح‌های توسعه یافته دهه ۶۰ آغاز شد.
برخي از مفاهيم اوليه شبكه هاي كامپيوتري: پروتکل (Protocol) 
فرمتي از پيش تعريف شده براي برقراري ارتباط بين دو كامپيوتر، به عبارت ديگر مجموعه اي از قوانين كه دو دستگاه براي انتقال موفق داده، از آنها پيروي مي كنند. برخي از مواردي كه يك پروتكل آنها را مشخص مي كند عبارتند از:نحوه تشخيص خطا و تصحيح خطاهاي احتمالي كه حين تبادل داده ممكن است اتفاق بيفتد.  روش متراكم سازي داده هاچگونگي اعلان پايان يك فريم داده توسط فرستندهچگونگي اعلان دريافت يك فريم داده توسط گيرنده و نحوه ادامه ارسال داده در صورت عدم موفقيت گيرنده، در دريافت صحيح داده هاطول هر فريم داده  و ...
تا كنون انواع مختلفي از پروتكلها براي استفاده هاي مختلف طراحي شده اند و هر كدام داراي معايب و مزايايي هستند برخي از پروتكلها ساده، برخي با قابليت اطمينان بيشتر و برخي داراي سرعت بالاتر هستند. برخي از پروتكل هاي متداول عبارتند از: TCP/IP ، UDP ، FTP ، PPP .
 
آی پی (IP)مخفف Internet Protocol است. اين پروتكل فرمت بسته هاي داده (IP Datagram) و نحوه آدرس دهي در آنها را مشخص مي كند. اين پروتكل بدليل نقايصي كه دارد با پروتوكل TCP همراه شده و ارسال و دريافت داده را ميسر مي سازد. اين پروتكل را مي توان شبيه سيستم پست معمولي دانست چون در آن بين فرستنده و گيرنده ارتباطي برقرار نمي شود و فرستنده اطلاعي از دريافت و يا عدم دريافت پيام توسط گيرنده ندارد و ديگر اينكه بسته هاي ارسالي الزاما با همان ترتيبي كه فرستاده شده اند توسط گيرنده دريافت نخواهند شد. لذا براي رفع اين نواقص از پروتوكل TCP كمك گرفته مي شود كه باعث برقراري يك ارتباط مجازي بين فرستنده و گيرنده مي شود. اين دو پروتوكل با يكديگر مدل TCP/IP را تشكيل مي دهند كه اساس كار اينترنت بر پايه اين مدل است. هم اكنون IPV4 (ورژن شماره 4 پروتوكل IP) در اينترنت مورد استفاده قرار مي گيرد ولي با توجه به رشد سريع اينترنت و محدوديت آدرس دهي در اين ورژن، IPV6 در آينده مورد استفاده قرار خواهد گرفت.

TCP   مخفف Transmission Control Protocol است. در اين پروتكل قبل از ارسال داده ها، بين فرستنده و گيرنده يك ارتباط مجازي ايجاد مي گردد. TCP به هر بسته داده يك شماره سريال اختصاص مي دهد در مقصد اين شماره سريالها بررسي مي شود تا از دريافت تمامي بسته ها و ترتيب درست آنها اطمينان حاصل شود. مقصد پس از دريافت هر بسته شماره بسته بعدي را به مبدا اعلام مي كند. مبدا در صورتي كه پاسخ مناسبي از مقصد در مدت زمان معيني دريافت نكند، بسته قبلي را مجددا ارسال خواهد كرد. بدين ترتيب بسته ها با اطمينان كامل (از دريافت در مقصد) در اينترنت منتقل مي شوند. 

HTTP مخفف Hypertext Transfer Protocol است. اين پروتكل در وب مورد استفاده قرار مي گيرد. در اين پروتوكل نحوه فرمت و چگونگي انتقال داده ها مشخص مي شود همچنين HTTP وظيفه وب سرور و مرورگر وب را در مواجهه با هر دستور مشخص مي كند. مثلا وقتي شما آدرس يك سايت را در مرورگر وب خود وارد مي كنيد يك دستور HTTP به وب سروري كه صفحه مورد نظر شما در آن قرار دارد، فرستاده مي شود و باعث مي شود تا صفحه مورد نظر براي شما ارسال شود. HTTP يك پروتوكل Stateless ناميده مي شود زيرا هر دستور در آن بطور مستقل و بدون توجه به دستورات قبل و بعد از آن اجرا مي شود. به همين دليل است كه ايجاد وب سايتهايي كه متناسب با ورودي كاربر عكس العمل مناسب را انجام دهند، مشكل است. البته اين نقيصه HTTP توسط برخي تكنيكها نظير Activex , Java , JavaScript , Cookie برطرف شده است.


FTP  مخفف File Transfer Protocol است. از اين پروتكل در اينترنت براي تبادل فايلها استفاده مي شود. عملكرد FTP نظير عملكرد پروتكل HTTP براي دريافت يك صفحه وب از يك سرور يا SMTP براي انتقال نامه هاي الكترونيكي در اينترنت است. اين سه پروتوكل از پروتكلهاي تابعه TCP/IP بشمار مي آيند. از FTP غالبا براي دريافت فايل از يك سرور و يا ارسال فايل به آن استفاده مي شود (مثل ارسال صفحات وب ساخته شده از كاربر به سرور)

توپولوژی حلقوی (Ring)در این توپولوژی تمام کامپیوترها در یک مدار حلقه ای شکل قرار می گیرند و اطلاعات در جهت عقربه های ساعت شروع به گردش می نماید و به مقصد می رسند. در این توپولوژی که اصطلاحا به آن Token Ring  گفته می شود اولین کامپیوتری که در شبکه روشن می شود سیگنالی به نام Token ایجاد کرده و در شبکه به جریان می اندازد. هرگاه کامپیوتری در شبکه قصد ارسال اطلاعات را داشته باشد می بایست منتظر دریافت Token باشد و به محض دریافت Token  شروع به ارسال اطلاعات می نماید. در این توپولوژی در صورتیکه کامپیوتر مقصد اطلاعات دریافتی از کامپیوتر مبدا را مورد تایید قرار دهد یک Token دیگری به نام Acknowledge به کامپیوتر مبدا جهت سالم دریافت کردن اطلاعات می فرستد. قابل ذکر است که در هر شبکه  Ring فقط در هر لحظه یک Token می تواند وجود داشته باشد و این به خاطر جلوگیری از بوجود آمدن Collision  یا تصادف بین اطلاعات می باشد. 

توپولوژی Meshاین توپولوژی معمولا در شبکه های WAN استفاده می شود. به این ترتیب که یک کامپیوتر از طریق کانکشن های مختلف به قسمت های مختلف متصل می گردد. دراین توپولوژی به خاطر هزینه پیاده سازی Media ها و Device های زیاد دارای هزینه سنگین می باشد. در این شبکه ها پیاده سازی و گسترش شبکه نیاز به هزینه و کار زیاد دارد. اگر یکی از کانکشن ها قطع شود تمام کامپیوترها می توانند با یکدیگر تبادل اطلاعات نمایند. با توجه به اینکه در این توپولوژی کانکشن های مختلف می تواند بین نقاط مختلف ایجاد شود، سرعت تبادل اطلاعات بین نقاط مختلف می تواند متفاوت باشد.
 
Half-duplex
بعضي از مودمها داراي سوئيچي هستند که به شما اجازه انتخاب بين Half-duplex و Full-duplex را مي دهد. انتخاب درست براي اين سوئيچ بستگي به برنامه اي دارد که از مودم براي انتقال داده استفاده مي کند. در حالت Half-duplex هر کاراکتر انتقال داده شده بلافاصله بر روي صفحه نمايش شما ظاهر مي شود  (به همين دليل به اين حالت   Local Echo  هم گفته مي شود). در حالت Full-duplex داده منتقل شده تا  زماني که  توسط طرف مقابل دريافت نشده و به شما بازگشت نداده شده است، به نمايش در نمی آید (Remote  Echo). اگر شما برنامه اي ارتباطي را اجرا مي کنيد و در آن هر کاراکتر دوبار ظاهر مي شود احتمالا مودم شما بجاي اينکه در حالت Half-duplex باشد در حالت Full-duplex است، در نتيجه هر کاراکتر دو بار اکو مي شود يک بار Local  Echo  و بار ديگر Remote Echo.  
Portمجرايي است سخت افزاري براي ورود و خروج اطلاعات به كامپيوتر. سوكت هاي موجود در پشت كيس كامپيوتر كه وسايل جانبي به آنها متصل مي شوند، نمونه اي از پورتها به شمار مي روند. 
دونوع پورت وجود دارد:سريال  موازي
  در شبكه هاي مبتني بر TCP/IP و UDP ( منظور شبكه هايي است كه در ارتباطات خود از اين دو پروتوكل استفاده مي كنند ) به نقطه پاياني يك ارتباط منطقي، پورت اطلاق مي شود. اين نوع پورتها در نرم افزارها براي ارتباطات شبكه‌اي استفاده مي شوند و بر خلاف تعريف اول، اين پورتها مكاني فيزيكي و قابل رويت را اشغال نمي كنند و مفاهيمي انتزاعي اند.  تبديل يك نرم افزار قابل اجرا در يك پلتفرم به نرم افزار قابل اجرا در پلتفرم ديگر. مثلا تبديل يك نرم افزار قابل اجرا در Windows به نرم افزاري قابل اجرا در Macintosh.  Parallel Port:پورت موازي يكي از پورتهاي موجود در پشت كيس كامپيوتر است كه داراي 25 پين (و نوع كانكتور Female ) مي باشد و براي اتصال وسايل جانبي نظير پرينتر مورد استفاده قرار مي گيرد. اين پورت توانايي انتقال 8 بيت داده را بطور همزمان دارا مي باشد و براي اتصال به اين پورت از كانكتور 25 پيني نوع DB-25 استفاده مي شود. سرعت انتقال داده در آن 8 برابر پورت سريال مي باشد. انتقال اطلاعات توسط اين پورت در فواصل بيشتر از 6 متر قابليت اعتماد كمتري دارد. نام ديگر اين پورت LPT است.   Serial Port اين پورت توانايي انتقال يك بيت داده در هر لحظه را دارد. براي اتصال وسايلي نظير Mouse  و Modem به كامپيوتر استفاده مي شود. اكثر پورتهاي سريال از كانكتورهاي نوع RS-232C يا RS-422 استفاده مي كنند. نام ديگر اين پورت  Communications Port يا به اختصار COM port  است كه با نامهاي COM1 COM2 و مانند آن شناخته مي شوند.   Firewire اين پورت سريال توانايي انتقال داده تا سرعت 400Mbs  در 1394(a)  و تا 800Mbps در 1394(b)  را دارا مي باشد. نام ديگر اين استاندارد IEEE1394   ميباشد. اين پورت توسط Apple ابداع و به كار گرفته شد و با نام Firewire  معرفي گرديد ولي ساير شركتها محصولات مبتني بر استاندارد IEEE 1394 خود را با نامهاي ديگري از جمله I.LINK يا LYNX   بكار مي برند. هر پورت 1394 توانايي اتصال به 63  وسيله خارجي ديگر را دارد . علاوه بر سرعت بالا، اين پورت از انتقال موازي داده بهره مي برد در نتيجه اين پورت را به پورتي ايده آل براي دستگاههايي كه احتياج به انتقال حجم زيادي از داده و real-time نياز دارند ( نظير دوربين هاي ديجيتال حرفه اي ، VCR ها ، دوربين هاي فيلمبرداري معمولي و TV  تبديل مي كند. اگرچه اين پورت انعطاف پذيري و سرعت بالايي دارد ولي قيمت آن نيز قابل توجه است. سرعت انتقال داده در اين پورت از پورت SUB بسيار بيشتر است (حدودا 30 برابر). اين پورت مانند USB از Plug-And-Play  و Hot-Plugging پشتيباني مي كند. همچنين برق مورد نياز دستگاههاي متصل را تامين مي كند.
 
شبکه های کامپيوتری با توجه به حوزه جغرافيائی تحت پوشش به سه گروه تقسيم می گردند:
انواع شبکه‌های رایانه‌ای از نظر اندازه:شبکه شخصی (PAN)شبکه های محلی ( کوچک ) LANیک شبکه کتابخانه نوعیشبکه های متوسط MANشبکه های گسترده WAN
  
شبکه شخصی (PAN):  شبکه شخصی (Personal Area Network) یک شبکه رایانه‌ای است که برای ارتباطات میان وسایل رایانه‌ای که اطراف یک فرد می‌باشند (مانند تلفن ها و رایانه‌های جیبی (PDA) که به آن «دستیار دیجیتالی شخصی» نیز می‌گویند) بکار می‌رود. این که این وسایل ممکن است متعلق به آن فرد باشند یا خیر جای بحث خود را دارد. برد یک شبکه شخصی عموماً چند متر بیشتر نیست. موارد مصرف شبکه‌های خصوصی می‌تواند جهت ارتباطات وسایل شخصی چند نفر به یکدیگر و یا برقراری اتصال این وسایل به شبکه‌ای در سطح بالاتر و شبکه اینترنت باشد. ارتباطات شبکه‌های شخصی ممکن است به صورت سیمی به گذرگاه های رایانه مانند USB و فایروایر برقرار شود. همچنین با بهره‌گیری از فناوری‌هایی مانند IrDA، بلوتوث (Bluetooth) و UWB می‌توان شبکه‌های شخصی را به صورت بی‌سیم ساخت.  شبکه های LANحوزه جغرافيائی که توسط اين نوع از شبکه ها پوشش داده می شود ، يک محيط کوچک نظير يک ساختمان اداری است . اين نوع از شبکه ها دارای ويژگی های زير می باشند :توانائی ارسال اطلاعات با سرعت بالامحدوديت فاصلهقابليت استفاده از محيط مخابراتی ارزان نظير خطوط تلفن به منظور ارسال اطلاعاتنرخ پايين خطاء در ارسال اطلاعات با توجه به محدود بودن فاصله
 
یک شبکه کتابخانه نوعی: دو فناوری اترنت (Ethernet) روی کابل جفت به هم تابیده بدون محافظ (UTP) و وای‌فای (Wi-Fi) رایج‌ترین فناوری‌هایی هستند که امروزه استفاده می‌شوند، با این حال فناوری‌های آرکنت (ARCNET) و توکن رینگ(Token Ring) و بسیاری روشهای دیگر در گذشته مورد استفاده بوده‌اند. شبکه های MAN حوزه جغرافيائی که توسط اين نوع شبکه ها پوشش داده می شود ، در حد و اندازه يک شهر و يا شهرستان است . ويژگی های اين نوع از شبکه ها بشرح زير است :پيچيدگی بيشتر نسبت به شبکه های محلیقابليت ارسال تصاوير  و صداقابليت ايجاد ارتباط بين چندين شبکه
 
شبکه های WANحوزه جغرافيائی که توسط اين نوع شبکه ها پوشش داده می شود ، در حد و اندازه کشور و قاره است . ويژگی اين نوع شبکه ها بشرح زير است :قابليت ارسال اطلاعات بين کشورها و قاره هاقابليت ايجاد ارتباط بين شبکه های LANسرعت پايين ارسال اطلاعات نسبت به شبکه های LANنرخ خطای بالا با  توجه به گستردگی محدوده تحت پوشش
 
شبکه متصل (Internetwork):دو یا چند شبکه یا زیرشبکه (Subnet) که با استفاده از تجهیزاتی که در لایه ۳ یعنی لایه شبکه مدل مرجع OSI عمل می‌کنند مانند یک مسیریاب، به یکدیگر متصل می‌شوند تشکیل یک شبکه از شبکه‌ها یا شبکه متصل را می‌دهند. همچنین می‌توان شبکه‌ای که از اتصال داخلی میان شبکه‌های عمومی، خصوصی، تجاری، صنعتی یا دولتی به وجود می‌آید را شبکه متصل نامید.در کاربردهای جدید شبکه‌های به هم متصل شده از قرارداد IP استفاده می‌کنند. بسته به اینکه چه کسانی یک شبکه از شبکه‌ها را مدیریت می‌کنند و اینکه چه کسانی در این شبکه عضو هستند، می‌توان سه نوع شبکه متصل دسته بندی نمود:شبکه داخلی یا اینترانت (Intranet) شبکه خارجی یا اکسترانت (Extranet) شبکه‌اینترنت (Internet)شبکه‌های داخلی یا خارجی ممکن است که اتصالاتی به شبکه اینترنت داشته و یا نداشته باشند. در صورتی که این شبکه‌ها به اینترنت متصل باشند در مقابل دسترسی‌های غیرمجاز از سوی اینترنت محافظت می‌شوند. خود شبکه اینترنت به عنوان بخشی از شبکه داخلی یا شبکه خارجی به حساب نمی‌آید، اگرچه که ممکن است شبکه اینترنت به عنوان بستری برای برقراری دسترسی بین قسمت‌هایی از یک شبکه خارجی خدماتی را ارائه دهد. شبکه داخلی (Intranet):یک شبکه داخلی مجموعه‌ای از شبکه‌های متصل به هم می‌باشد که از قرارداد ‎IP و ابزارهای مبتنی بر IP مانند مرورگران وب استفاده می‌کند و معمولاً زیر نظر یک نهاد مدیریتی کنترل می‌شود. این نهاد مدیریتی «شبکه داخلی» را نسبت به باقی قسمت‌های دنیا محصور می‌کند و به کاربران خاصی اجازه ورود به این شبکه را می‌دهد. به طور معمول‌تر شبکه درونی یک شرکت یا دیگر شرکت‌ها «شبکه داخلی» می‌باشد. به طور مثال شبکه ملی در ایران نوعی از شبکه‌های داخلی (اینترانت) می‌باشد.شبکه خارجی (Extranet):یک شبکه خارجی یک شبکه یا یک شبکه متصل است که به لحاظ قلمرو محدود به یک سازمان یا نهاد است ولی همچنین شامل اتصالات محدود به شبکه‌های متعلق به یک یا چند سازمان یا نهاد دیگر است که معمولاً ولی نه همیشه قابل اعتماد هستند. برای نمونه مشتریان یک شرکت ممکن است که دسترسی به بخش‌هایی از شبکه داخلی آن شرکت داشته باشند که بدین ترتیب یک شبکه خارجی درست می‌شود، چراکه از نقطه‌نظر امنیتی این مشتریان برای شبکه قابل اعتماد به نظر نمی‌رسند. همچنین از نظر فنی می‌توان یک شبکه خارجی را در گروه شبکه‌های دانشگاهی، کلان‌شهری، گسترده یا دیگر انواع شبکه (هر چیزی غیر از شبکه محلی) به حساب آورد، چراکه از نظر تعریف یک شبکه خارجی نمی‌تواند فقط از یک شبکه محلی تشکیل شده باشد، چون بایستی دست کم یک اتصال به خارج از شبکه داشته باشد.شبکه اینترنت (Internet): اینترنت شبکه ویژه‌ای از شبکه‌ها که حاصل اتصالات داخلی شبکه‌های دولتی، دانشگاهی، عمومی و خصوصی در سرتاسر دنیا است. این شبکه بر اساس شبکه اولیه‌ای کار می‌کند که آرپانت(ARPANET) نام داشت و به‌وسیله موسسه آرپا (ARPA) که وابسته به وزارت دفاع ایالات متحده آمریکا است ایجاد شد. همچنین منزلگاهی برای وب جهان‌گستر (WWW) است. در لاتین واژه Internet برای نامیدن آن بکار می‌رود که برای اشتباه نشدن با معنی عام واژه شبکه متصل حرف اول را بزرگ می‌نویسند. اعضای شبکه اینترنت یا شرکت‌های سرویس دهنده آنها از آدرسهای IP استفاده می‌کنند. این آدرس‌ها از موسسات ثبت نام آدرس تهیه می‌شوند تا تخصیص آدرسها قابل کنترل باشد. همچنین سرویس دهندگان اینترنت و شرکت‌های بزرگ، اطلاعات مربوط به در دسترس بودن آدرس‌هایشان را بواسطه قرارداد دروازه لبه (BGP) با دیگر اعضای اینترنت مبادله می‌کنند. شبکه کابلی ( Wire )یکی از انواع شبکه های کابلی که بارزتر از بقیه عمل می کند کابل کشی بصورت Star است که در آن همه سیم ها از یک محل منشعب می گردند مانند یک HUB مرکزی چون در شبکه Star یک کابل از هاب مرکزی به هریک از ایستگاههای کاری کشیده می شود و از اینرو جداسازی یک کابل تنها عمل انتقال به کامپیوتری که به آن متصل شده را تحت تاثیر می گذارد. علاوه بر این کارتهای شبکه مورد استفاده ما در این نوع شبکه کارت شبکه Allnet است.شبکه بی سیم ( Wireless )در شبکه های بی سیم کارتهای مخصوص در سیستم ها نصب می شود که این سیستم ها بوسیله دستگاهی بنامدر شبکه های بی سیم کارتهای مخصوص در سیستم ها نصب می شود که این سیستم ها بوسیله دستگاهی بنام Access Point با هم مرتبط می شود و این شبکه از لحاظ امنیتی بسیار غیر قابل نفوذ می باشد. که در هنگام نصب توسط کارشناس تنظیم میشود. ضمنا" کارت شبکه و Access Point های مورد استفاده ما که از محصولات منحصر به فرد و با قابلیتهای در زمینه Wireless در دنیا می باشد کارتهای شبکه Minitar و Minitar Access Point می باشد. تقسيم بندي ديگري از شبكه ها ، دسته بندي از نظر نرم افزاري و منطقي و نوع سرويس دهي و سياست گذاري شبكه است كه در دو گروه متمايز مي شوند.شبكه هاي با معماري نظير به نظير Peer-to-Peer Architecture:اين شبكه ها که به نوعي شبكه هاي گروه كاري ( Workgroup Network ) ناميده مي شوند، اتصال دو يا چند رايانه به صورت ساده مي باشد كه در آن هر رايانه ـ به عنوان سرويس دهنده ـ بخشي از منابع خود مانند ديسك سخت، چاپگر و غيره را به اشتراك مي گذارد و هيچ رايانه اي در جايگاه سرويس دهنده  ـServer  ـ اصلي و اختصاصي وجود ندارد. راه اندازي و تنظيم اين نوع شبكه ها ساده مي باشد ، نيازي به سيستم عامل خاصي نداشته و با ويندوز هايي مانند 98 و XP مي توان آنها را راه اندازي نمود. اين نوع شبكه ها با وجود سادگي در راه اندازي و سهولت در نگهداري ( Maintenance ) از حيث عملكرد ، امنيت ، انعطاف و قابليت راه اندازي سرويس هاي مختلف ضعيف مي باشند.



شبكه هاي با معماري سرويس دهنده ـ سرويس گيرنده Client / Server Architecture 
اين نوع شبكه ها نمود عيني منابع توزيع شده (Distributed Resources ) و نيز پردازش توزيع شده (Distributed Process) مي باشند. بدين معني كه در يك شبكه محلي يك يا چند رايانه به عنوان سرويس دهنده و رهبر و ارشد ساير رايانه ها ، نحوه تخصيص منابع ، نوع سياست ها و شكل كارها را بوسيله برنامه ريزي كه توسط مدير شبكه انجام مي شود ، تعيين مي كند. براي مثال فرض كنيد در يك سازمان توليدي برنامه جامع (Total System) مالي و اداري نصب شده است. رايانه اي در بخش اداري اطلاعات مربوط به پرسنل را وارد مي نمايد. رايانه اي ديگر در بخش مالي متصدي امور مالي شركت مي باشد. در بخش توليد ، رايانه ديگر نظارت بر فرآيند توليد داشته و دست آخردر انبار رايانه اي سرپرستي موجودي و حواله و رسيدهاي انبار را انجام مي دهد. سياست مديران شركت آن است كه هر بخش تنها اطلاعات خود را در اختيار داشته باشد و دسترسي به اطلاعات ديگر بخش ها مسير نباشد، در عين حال مدير عامل و اعضاي هيئت مديره بتوانند با رايانه هاي خود اطلاعات هر بخش را ببينند. 



اجزای اصلی سخت‌افزاری:همه شبکه‌ها از اجزای سخت‌افزاری پایه‌ای تشکیل شده‌اند تا گره‌های شبکه را به یکدیگر متصل کنند، مانند کارت‌های شبکه، تکرارگرها، هاب ها، پل ها، راهگزین ها و مسیریاب ها. علاوه بر این، بعضی روشها برای اتصال این اجزای سخت‌افزاری لازم است که معمولاً از کابلهای الکتریکی استفاده می‌شود (از همه رایجتر کابل رده ۵ (کابل Cat5) است)، و کمتر از آنها، ارتباطات میکروویو (مانند آی‌تریپل‌ئی ۸۰۲٫۱۱) و (کابل فیبر نوری Optical Fiber Cable) بکار می‌روند. کارت شبکه
کارت شبکه آداپتور شبکه یا کارت واسط شبکه (Network Interface Card) قطعه‌ای از سخت‌افزار رایانه‌است و طراحی شده تا این امکان را به رایانه‌ها بدهد که بتوانند بر روی یک شبکه رایانه‌ای با یکدیگر ارتباط برقرار کنند. این قطعه دسترسی فیزیکی به یک رسانه شبکه را تامین می‌کند و با استفاده از آدرسهای MAC، سیستمی سطح پایین جهت آدرس دهی فراهم می‌کند. این شرایط به کاربران اجازه می‌دهد تا به وسیله کابل یا به صورت بی‌سیم به یکدیگر متصل شوند.


تکرارگر (Repeater)ساده ترين جزء ارتباطي در شبكه Lan، كه سيگنالهاي ارتباطي در كابلها را تقويت يا دوباره سازي مي كند، Repeater مي باشد. سيگنالهاي ارتباطي در طول مسير كابلها بر اثر عواملي مانند نويز و غيره دچار تغيير شكل و يا ميرايي (ضعيف شدن تدريجي) مي شوند. يك Repeater آنالوگ مي تواند سيگنالهاي دريافتي را تقويت نمايد، در حاليكه Repeater ديجيتال توانايي بازسازي سيگنالهاي دريافتي با كيفيتي نزديك به كيفيت اصلي را داراست. با استفاده از Repeater ها مي توان طول كابلهاي داده را افزايش داد و در نتيجه ايستگاههاي كاري كه در فاصله دورتري (البته تا حد معيني از فاصله) از يكديگر واقعند را نيز مي توان بهم متصل كرد كه در نهايت باعث گسترش فيزيكي شبكه مي شود.
تکرارگر تجهیزی الکترونیکی است که سیگنالی را دریافت کرده و آن را با سطح دامنه بالاتر، انرژی بیشتر و یا به سمت دیگر یک مانع ارسال می‌کند. بدین ترتیب می‌توان سیگنال را بدون کاستی به فواصل دورتری فرستاد. از آنجا که تکرارگرها با سیگنال‌های فیزیکی واقعی سروکار دارند و در جهت تفسیر داده‌ای که انتقال می‌دهند تلاشی نمی‌کنند، این تجهیزات در «لایه فیزیکی» یعنی اولین لایه از «مدل مرجع OSI» عمل می‌کنند.

هاب (Hub)هاب قطعه‌ای سخت‌افزاری است که امکان اتصال قسمت‌های یک شبکه را با هدایت ترافیک در سراسر شبکه فراهم می‌کند. هاب‌ها در لایه فیزیکی از «مدل مرجع OSI» عمل می‌کنند. عملکرد هاب بسیار ابتدایی است، به این ترتیب که داده رسیده از یک گره را برای تمامی گره‌های شبکه کپی می‌کند. هاب‌ها عموماً برای متصل کردن بخش‌های یک شبکه محلی بکار می‌روند. هر هاب چندین درگاه (پورت) دارد. زمانی که بسته‌ای از یک درگاه می‌رسد، به دیگر درگاه‌ها کپی می‌شود، بنابراین همه قسمت‌های شبکه محلی می‌توانند بسته‌ها را ببینند. وسيله ايست داراي چندين پورت كه از آن براي اتصال ايستگاههاي كاري موجود در یک LAN (اعم از كامپيوتر، پرينتر و...) به يكديگر استفاده مي شود. مي توان عملكرد آنرا شبيه يك Repeater چند پورته Multi Port دانست. هر ايستگاه توسط كابلي به يكي از پورتهاي موجود در هاب متصل مي شود و به اين طريق اطلاعات ارسالي از يك ايستگاه براي ساير ايستگاهها قابل دسترسي خواهد بود. يك Passive Hub اطلاعات ارسالي از يك ايستگاه را فقط به يك ايستگاه ديگر ارسال مي كند ( و نه ساير ايستگاهها ) و در مقابل، Active Hub اطلاعات ورودي را روي همه پورتها كپي مي كند و بدين ترتيب اطلاعات براي همه ايستگاهها ارسال مي شود. استفاده از هاب عمل حذف و اضافه كردن ايستگاهها به شبكه را بدليل عدم نياز به پيكربندي مجدد، آسانتر مي سازد.



 پل (Bridge‎)وسيله ايست كه دو Lan مختلف يا دو سگمنت از يك Lan را كه از پروتكل ارتباطي يكساني استفاده مي كنند، به يكديگر متصل مي سازد. Bridge توانايي كنترل ترافيك، فيلتر كردن بسته هاي داده و ... را دارد. توسط Bridge مي توان يك Lan با تعداد ايستگاههاي كاري زياد را به سگمنت هاي كوچكتري تقسيم كرد كه در نتيجه هر سگمنت مانند يك شبكه مستقل عمل كرده و برقراري ارتباط ايستگاهها راحتتر انجام مي شود. هرگاه دو ايستگاه بطور همزمان اقدام به ارسال بسته هاي داده در شبكه كنند، تصادم (collision) رخ مي دهد كه مانع ارسال صحيح داده مي شود و هر چه تعداد ايستگاهها بيشتر باشد، احتمال رخ دادن تصادم نيز بيشتر مي گردد . Bridge با تقسيم شبكه به چندين سگمنت از احتمال رخ دادن تصادم مي كاهد. همچنين اگر پيامي از يك ايستگاه براي ايستگاهي ديگر در همان سگمنت ارسال شود Bridge مانع انتشار پيام در سگمنت هاي ديگر شده و بار ترافيك ساير سگمنت ها را سنگين نمي كند.
یک پل دو زیرشبکه (سگمنت) را در لایه پیوند داده از مدل مرجع OSI به هم متصل می‌کند. پل‌ها شبیه به تکرارگرها و هاب های شبکه‌اند که برای اتصال قسمت‌های شبکه در لایه فیزیکی عمل می‌کنند، با این حال پل با استفاده از مفهوم پل‌زدن کار می‌کند، یعنی به جای آنکه ترافیک هر شبکه بدون نظارت به دیگر درگاه‌ها کپی شود، آنرا مدیریت می‌کند. بسته‌هایی که از یک طرف پل وارد می‌شوند تنها در صورتی به طرف دیگر انتشار می‌یابند که آدرس مقصد آن‌ها مربوط به سیستم‌هایی باشد که در طرف دیگر پل قرار دارند. پل مانع انتشار پیغام‌های همگانی در قطعه‌های کابل وصل‌شده به آن نمی‌شود.
پل‌ها به سه دسته تقسیم می‌شوند:پل‌های محلی: مستقیما به «شبکه‌های محلی» متصل می‌شود.پل‌های دوردست: از آن می‌توان برای ساختن «شبکه‌های گسترده» جهت ایجاد ارتباط بین «شبکه‌های محلی» استفاده کرد. پل‌های دور دست در شرایطی که سرعت اتصال از شبکه‌های انتهایی کمتر است با «مسیریاب»ها جایگزین می‌شوند.پل‌های بی‌سیم: برای «اتصال شبکه‌های محلی» به «شبکه‌های محلی بی‌سیم» یا «شبکه‌های محلی بی‌سیم» به هم یا ایستگاه‌های دوردست به «شبکه‌های محلی» استفاده می‌شوند.

 راهگزین (Switch) 
راهگزین که در پارسی بیشتر واژه سوئیچ برای آن بکار برده می‌شود، وسیله‌ای است که قسمت‌های شبکه را به یکدیگر متصل می‌کند. راهگزین‌های معمولی شبکه تقریباً ظاهری شبیه به هاب دارند، ولی یک راهگزین در مقایسه با هاب از هوشمندی بیشتری (و همچنین قیمت بیشتری) برخوردار است. راهگزین‌های شبکه این توانمندی را دارند که محتویات بسته‌های داده‌ای که دریافت می‌کنند را بررسی کرده، دستگاه فرستنده و گیرنده بسته را شناسایی کنند، و سپس آن بسته را به شکلی مناسب ارسال نمایند. با ارسال هر پیام فقط به دستگاه متصلی که پیام به هدف آن ارسال شده، راهگزین پهنای باند شبکه را به شکل بهینه‌تری استفاده می‌کند و عموماً عملکرد بهتری نسبت به یک هاب دارد.
یا در تعریفی دیگر می توان این گونه گفت: وسيله ايست داراي چندين پورت كه از آن براي اتصال ايستگاههاي كاري موجود در يك LAN ( اعم از كامپيوتر، پرينتر و...) به يكديگر استفاده مي شود. هر ايستگاه توسط كابلي به يكي از پورتهاي موجود در سوييچ متصل مي شود. تفاوت عمده سوييچ با هاب، در دسترسي ايستگاهها به اطلاعات ارسالي بر روي شبكه مي باشد. بدين ترتيب كه بر خلاف هاب که فریم ارسالی بر روی یک کانال را روی تمام کانالها به صورت فراگیر ارسال می نماید (  Broadcast) عملکرد سوئیچ ها در این مورد بسیار هوشمندتر از هاب می باشد، بدین ترتیب که با دریافت یک فریم از روی یک کانال ورودی آن را به تمامی کانالهای خروجی ارسال نمی نماید بلکه ابتدا آدرس فیزیکی کامپیوتر مقصد را چک کرده و فقط آن به آن کانال ارتباطی که کامپیوتر مقصد به آن وصل است می فرستد (Unicast). به این ترتیب کامپیوتر متصل به سوئیچ مربوطه به ایستگاههای دیگر را دریافت نمی کند. از نظر فنی می‌توان گفت که راهگزین در لایه پیوند داده از مدل مرجع OSI عمل کنند. ولی بعضی انواع راهگزین قادرند تا در لایه‌های بالاتر نیز به بررسی محتویات بسته بپردازند و از اطلاعات بدست آمده برای تعیین مسیر مناسب ارسال بسته استفاده کنند. به این راه گزین‌ها به اصطلاح راهگزین‌های چندلایه (Multilayer Switch) می‌گویند.

 مسیریاب (Router) مسیریاب ها تجهیزات شبکه‌ای هستند که بسته‌های داده را با استفاده از سرایندها و جدول ارسال تعیین مسیر کرده، و ارسال می‌کنند. مسیریاب‌ها در لایه شبکه از مدل مرجع OSI عمل می‌کنند. همچنین مسیریاب‌ها اتصال بین بسترهای فیزیکی متفاوت را امکان‌پذیر می‌کنند. این کار با چک کردن سرایند یک بسته داده انجام می‌شود.
مسیریاب‌ها از قراردادهای مسیریابی مانند OSPF استفاده می‌کنند تا با یکدیگر گفتگو کرده و بهترین مسیر بین هر دو ایستگاه را پیکربندی کنند. هر مسیریاب دسته کم به دو شبکه، معمولاً شبکه‌های محلی، شبکه‌های گسترده و یا یک شبکه محلی و یک سرویس دهنده اینترنت متصل است. بعضی انواع مودم‌های DSL و کابلی جهت مصارف خانگی درون خود از وجود یک مسیریاب نیز بهره می‌برند.
مسیریاب وسيله ايست كه وظيفه انتقال بسته هاي داده بين شبكه هاي مختلف را بر عهده دارد. يك روتر حداقل به دو شبكه LAN ،WAN و يا يك LAN و ISP متصل است. روتر اصطلاحا Protocol Independent است؛ يعني انتقال بسته هاي داده بين دو شبكه كه از پروتوكلهاي مختلف در ارتباطات داخلي خود استفاده مي كنند، را نيز به درستي انجام مي دهد. روترها در GATEWAY، يعني محل ارتباط دو شبكه قرار دارند. در Header هر بسته داده، مشخصات ايستگاه گيرنده آن مشخص شده است. روتر پس از خواندن آدرس گيرنده، بر اساس جدول مسيريابي و الگوريتم هاي مسيريابي و با توجه به بار ترافيك شبكه، بسته را از كوتاهترين و كم ترافيك ترين مسير به مقصد مي رساند. روترها براي تشخيص مسير مناسب، توسط پروتوكلهايي نظير ICMP با يكديگر ارتباط برقرار مي كنند. دو نوع روتر داريم؛روتر Static كه جدول مسيريابي آن توسط مدير شبكه مقدار دهي مي شود.روتر Dynamic كه جدول مسريابي را خودش تنظيم مي كند و بطور اتوماتيك آنرا Update مي نمايد. همچنين اين روتر اطلاعات خود را با مسيرياب بعدي مبادله مي كند. 
 

کابل در شبکه:در  شبکه های محلی از کابل به عنوان محيط انتقال و به منظور ارسال اطلاعات استفاده می گردد.ازچندين نوع کابل در شبکه های محلی استفاده می گردد.  در برخی موارد ممکن است در يک شبکه  صرفا" از يک نوع کابل استفاده و يا با توجه به شرايط موجود از چندين نوع کابل استفاده گردد. نوع کابل انتخاب شده برای يک شبکه به عوامل متفاوتی نظير : توپولوژی شبکه،  پروتکل و اندازه  شبکه بستگی خواهد داشت . آگاهی از خصايص و ويژگی های متفاوت هر يک از کابل ها و تاثير هر يک از آنها بر ساير ويژگی های شبکه،  به منظور طراحی و پياده سازی يک شبکه موفق بسيار لازم است. کابل Unshielded Twisted pair )UTP):متداولترين نوع کابلی که در انتقال اطلاعات استفاده می گردد ، کابل های بهم تابيده می باشند. اين نوع کابل ها دارای دو رشته سيم به هم پيچيده بوده که هر دو نسبت زمين  دارای يک امپدانش يکسان می باشند. بدين ترتيب امکان تاثير پذيری اين نوع کابل ها از کابل های مجاور و يا ساير منابع خارجی کاهش خواهد يافت . کابل های بهم تابيده دارای دو مدل متفاوت : Shielded ( روکش دار ) و Unshielded ( بدون روکش ) می باشند. کابل UTP نسبت به کابل STP بمراتب متداول تر بوده و در اکثر شبکه های محلی استفاده می گردد.کيفيت کابل های UTP متغير بوده و از کابل های معمولی استفاده شده برای تلفن تا کابل های با سرعت بالا را شامل می گردد. کابل دارای چهار زوج  سيم بوده  و درون يک روکش قرار می گيرند.  هر زوج  با تعداد مشخصی پيچ تابانده شده ( در واحد اينچ ) تا تاثير پذيری آن از ساير زوج ها و ياساير دستگاههای الکتريکی  کاهش يابد.زوج به‌هم‌تابیده یکی از بهترین رسانه‌های مورد استفاده برای ارتباطات راه دور می‌باشد. سیم‌های زوج به‌هم‌تابیده، سیم تلفن معمولی هستند که از دو سیم مسی عایق که دو به دو به هم پیچ خورده‌اند درست شده‌اند. از زوج به‌هم‌تابیده برای انتقال صدا و داده‌ها استفاده می‌شود. استفاده از دو سیم به‌هم‌تابیده به کاهش تداخل و القای الکترومغناطیسی کمک می‌کند. سرعت انتقال داده، دامنه‌ای از ۲ میلیون بیت درهر ثانیه تا ۱۰۰ میلیون بیت در هر ثانیه، دارد. کابل های UTP دارای استانداردهای متعددی بوده که در گروههای (Categories) متفاوت  زير تقسيم شده اند:Cat 1    فقط صوت ( کابل های تلفن )Cat 2    داده  با سرعت 4 مگابيت در ثانيهCat 3    داده با سرعت 10 مگابيت در ثانيهCat 4    داده با سرعت 20 مگابيت در ثانيهCat 5    داده با سرعت 100 مگابيت در ثانيه
مزايای کابل های بهم تابيده:سادگی و نصب آسانانعطاف پذيری مناسبدارای وزن کم بوده و براحتی بهم تابيده می گردند.معايب کابل های بهم تابيده :تضعيف فرکانسبدون استفاده از تکرارکننده ها ، قادر به حمل سيگنال در مسافت های طولانی نمی باشند.پايين بودن پهنای باندبدليل پذيرش پارازيت در محيط های الکتريکی سنگين بخدمت گرفته  نمی شوند.
کانکتور استاندارد برای کابل های UTP  ، از نوع  RJ-45 می باشد. کانکتور فوق شباهت زيادی به کانکتورهای تلفن (RJ-11) دارد. هر يک از پين های کانکتور فوق می بايست بدرستی پيکربندی  گردند. (RJ:Registered Jack)
کابل هم‌محور:کابل هم‌محور به طور گسترده‌ای در سیستم‌های تلویزیون کابلی، ساختمان‌های اداری، و دیگر سایت‌های کاری برای شبکه‌های محلی، استفاده می‌شود. کابل‌ها یک رسانای داخلی دارند که توسط یک عایق منعطف محصور شده‌اند، که روی این لایهٔ منعطف نیز توسط یک رسانای نازک برای انعطاف کابل، به هم بافته شده‌است. همهٔ این اجزا، در داخل عایق دیگری جاسازی شده‌اند. لایه عایق به حداقل رساندن تداخل و اعوجاج کمک می‌کند. سرعت انتقال داده، دامنه‌ای از ۲۰۰ میلیون تا بیش از ۵۰۰ میلیون بیت در هر ثانیه دارد.کابل کواکسيال:يکی از مهمترين محيط های انتقال در مخابرات کابل کواکسيال و يا هم محور می باشد . اين نوع کابل ها از سال 1936 برای انتقال اخبار و اطلاعات در دنيار به کار گرفته شده اند. در اين نوع کابل ها، دو سيم تشکيل دهنده يک زوج ، از حالت متقارن خارج شده و هر زوج از يک سيم در مغز و يک لايه مسی بافته شده در اطراف آن تشکيل می گردد. در نوع ديگر کابل های کواکسيال ، به حای لايه مسی بافته شده ، از تيوپ مسی استوانه ای استفاده می شود. ماده ای پلاستيکی اين دو هادی را از يکديگر جدا می کند. ماده پلاستيکی ممکن است بصورت ديسکهای پلاستيکی يا شيشه ای در فواصل مختلف استفاده و مانع از تماس دو هادی با يکديگر شود و يا ممکن است دو هادی در تمام طول کابل بوسيله مواد پلاستيکی از يکديگر جدا گردند.

مزايای کابل های کواکسيال :قابليت اعتماد بالاظرفيت بالای انتقال ، حداکثر پهنای باند 300 مگاهرتزدوام و پايداری خوبپايطن بودن مخارج نگهداریقابل استفاده در سيستم های آنالوگ و ديجيتالهزينه پائين در زمان توسعه
پهنای باند نسبتا" وسيع که مورد استفاده اکثر سرويس های مخابراتی از جمله تله کنفرانس صوتی و تصويری است.
معايب کابل های کواکسيال :مخارج بالای نصبنصب مشکل تر نسبت به کابل های بهم تابيدهمحدوديت فاصلهنياز به استفاده از عناصر خاص برای انشعابات
از کانکتورهای BNC)Bayone -Neill - Concelman) بهمراه کابل های کواکسيال استفاده می گردد.  اغلب کارت های شبکه دارای کانکتورهای  لازم در اين خصوص می باشند.
فيبر  نوریيکی از جديدترين محيط های انتقال در شبکه های کامپيوتری ، فيبر نوری است . فيبر نوری از يک ميله استوانه ای که هسته ناميده می شود و جنس آن از سيليکات است تشکيل می گردد. شعاع استوانه بين دو تا سه ميکرون است . روی هسته ، استوانه ديگری ( از همان جنس هسته ) که غلاف ناميده می شود ، استقرار می يابد. ضريب شکست هسته را با M1 و ضريب شکست غلاف را با M2  نشان داده و همواره M1>M2 است . در اين نوع فيبرها ، نور در اثر انعکاسات کلی در فصل مشترک هسته و غلاف ، انتشار پيدا خواهد کرد. منابع نوری در اين نوع کابل ها ، ديود ليزری و يا ديودهای ساطع کننده نور می باشند.منابع فوق ، سيگنال های الکتريکی را به نور تبديل می نمايند. کابل فیبر نوری شامل یک یا چند رشته از الیاف شیشه‌ای پیچیده شده در لایه‌های محافظ می‌باشد. این کابل می‌تواند نور را تا مسافت‌های طولانی انتقال دهد. کابل‌های فیبر نوری تحت تاثیر تابش‌های الکترومغناطیسی قرار نمی‌گیرند. سرعت انتقال ممکن است به چند تریلیون بیت در ثانیه برسد.

مزايای فيبر نوریحجم و وزن کمپهنای باند بالاتلفات  سيگنال کم و در نتيجه فاصله تقويت کننده ها زياد می گردد.فراوانی مواد تشکيل دهنده آنهامصون بودن از اثرات القاهای الکترو معناطيسی مدارات ديگرآتش زا نبودن آنها بدليل عدم وجود پالس الکتريکی در آنهامصون بودن در مقابل عوامل جوی و رطوبتسهولت در امر کابل کشی و نصباستفاده در شبکه های  مخابراتی آنالوگ و ديجيتالمصونيت در مقابل پارازيت
معايب فيبر نوری براحتی شکسته شده و می بايست دارای يک پوشش مناسب باشند. مسئله فوق با ظهور فيبر های تمام پلاستيکی و پلاستيکی / شيشه ای کاهش پيدا کرده است .اتصال دو بخش از فيبر يا اتصال يک منبع نور به فيبر ، فرآيند دشواری است . در چنين حالتی می توان از فيبرهای ضخيم تر استفاده کرد اما اين مسئله باعث تلفات زياد و کم شدن پهنای باند می گردد.از اتصالات T شکل در فيبر نوری نمی توان جهت گرفتن انشهاب استفاده نمود. در چنين حالتی فيبر می بايست بريده شده و يک Detector اضافه گردد. دستگاه فوفق می بايست قادر به دريافت و تکرار سيگنال را داشته باشد.تقويت سيگنال نوری يکی از مشکلات اساسی در زمينه فيبر نوری است . برای تقويت سيگنال می بايست سيگنال های توری به سيگنال های الکتريکی تبديل ، تقويت و مجددا" به علائم نوری تبديل شوند. 
 
راه هايي آسان براي عيب يابي شبكه ها اولين چيزي كه باعث مي شود تكنسين شبكه بتواند ايراد احتمالي را تشخيص دهد ، بررسي اين موضوع است كه پيش از اين شبكه در چه شرايطي به طور صحيح كار مي كرده است . شناخت آن شرايط باعث تشخيص آسانتر عامل پديد آورنده خطا مي گردد . اما متاسفانه بعضي از تجهيزات شبكه فاقد داده هاي فني لازم براي رفع عيب يا مستنداتي براي آگاهي يافتن از شرايط كاركرد صحيح آن ها هستند و متخصصان هنگامي در كار با آن هاموفق هستند كه نمونه هاي مختلفي از آنها را ديده ، نصب كرده و با شرايط كاركرد آن ها آشنا باشند . اما همان متخصصان هم ممكن است فراموش كنند كه كدام يك از دستگاه ها ، در كدام شرايط بهترعمل مي كردند يا كدام پيكر بندي براي كدام محيط مناسب تر بوده است . براي آنكه فاصله بين تكنسين هاي مختلف با يكديگر كمتر شود و راه يافتن خطا ها كوتاه تر گردد ، رعايت پنج نكته ضروري است . اين موارد را مي توان پنج گام براي كسب موفقيت در كشف خطا نام گذاشت.گام اول : مستند سازي شبكه  در دست داشتن آخرين نقشه هاي فيزيكي و منطقي شبكه ، كمك شاياني به شناخت وضعيت فعلي شبكه مي نمايد . با اين نقشه ها مي توان ادوات مختلف ، پيكر بندي ها ، و آدرس ها را تحت نظارت داشت . ضمن آنكه از اين طريق كار عيب يابي آسانتر مي گردد.گام دوم : جمع آوري كليه اطلاعات و تحليل خطاي پيش آمده  فرض كنيد كه اشكال كار را مي دانيد ، آيا مي توانيد آن را مستند كنيد ؟ آيا قبل از بروز خطا ، هشداري از ايستگاه هاي كاري صادر نشده است ؟ براي اين كه اين مرحله را ساده تر كنيد ، مي توانيد از دستگاه    LinkRunner،  محصول شركت Fluke Networks استفاده كنيد . اين ابزار كه به سادگي قابل حمل است مي تواند اشكالات اوليه درلايه فيزيكي را نشان دهد . اين ابزار مي تواند در خدمت تكنسين ها باشد تا در صورتي كه اشكال شبكه ، فراتر از اشكالات معمولي بود ، از متخصصان مجرب تري استفاده گردد. پس در گام دوم ، با استفاده از ابزارهاي كمكي به جمع آوري كليه اطلاعات موجود مي پردازيم و اشكالات لايه فيزيكي را بررسي مي نماييم.گام سوم : دامنه مشكل ايجاد شده را محدود كنيد قدم بعدي محدود كردن دامنه مشكل ايجاد شده است . بايد بررسي كنيم كه مشكل مربوط به بخشي از شبكه است يا فقط به يك كلاينت محدود است ؟ مثلا اگر مشكل مربوط به كلاينت است پس به كابل فيزيكي يا ايستگاه كاري محدود مي گردد. يعني پس از جمع آوري اطلاعات ، بايد آن را به مشكل پيش آمده محدود نماييم. گام چهارم : مشكل را رفع كنيدپس از محدود كردن دامنه مشكل ، رفع آن آسان خواهد شد . در مورد ادوات سخت افزاري ، معمولا بايد آن را تعويض نمود . مثلا تعويض  Patch  Cable  يا تغيير پورت سوئيچ يا تعويض كارت شبكه كلاينت . اين گام وقتي تكميل مي شود كه پس از رفع عيب ، شبكه مجددا تست شود تا از رفع كامل اشكال اطمينان حاصل گردد.گام پنجم : كارهاي انجام نشده را مستند كنيد حالا بايد مجددا گام اول را تكرار كنيد . يعني مشكل پيش آمده و نحوه رفع آن را مستند سازي كنيد . اين كار براي مراجعات بعدي بسيار مفيد خواهد بود . اما آيا انجام دادن همه اين مراحل لازم است ؟ گاهي پيش مي آيد كه مشكلات شبكه ، ناشي از اشكلات سيستم عامل است . اغلب تكنسين هايي كه در واحدهاي فني مستقر هستند ، هنگام انجام راهنمايي تلفني ، به كاربران مي گويند كه «يك بار كامپيوترتان را بوت كنيد .» اين راه حل ، در بعضي موارد مشكل را مرتفع مي كند و ديگر نياز به طي كردن گام هاي پنج گانه نيست . حسن اين كاردر اين است كه تكنسين بدون اين كه محل كارش را ترك كند ، مشكل را برطرف نموده است . اما بعضي مشكلات با بوت كردن ساده از بين نمي روند . در اين موقع ، در صورتي كه كاربر كامپيو تر بتواند از خط فرمان  ( Command Prompt ) سيستم عامل استفاده نمايد ، راهنمايي تلفني را همچنان مي توان ادامه داد . يعني فرمان   IPCONFIG مي تواند وجود اتصال فيزيكي را بررسي نمايد . مثلا وقتي PC براي پروتكل  DHCP پيكر بندي شده اما آدرس پيش فرض ويندوز (169.254. X. X ) را بر مي گرداند ، مشخص مي شود كه كلاينت نمي تواند با سرور DHCP ارتباط برقرار كند . يا وقتي يك كامپيوتر پر تابل را به شبكه متصل مي كنيم ، بايستي آدرس همان شبكه راداشته باشد . اما گاهي اوقات  DHCP ، آدرس   subnet ديگري را به آن اختصاص مي دهد . اكنون تكنسين مي تواند دو دستور C:\>ipconfig /release و  C:\>ipconfig /renew را وارد نمايد. يعني مي خواهد كه آدرس lP جديدي داشته باشد . اگر سيستم پاسخ دهد كه انجام عمل DHCP ميسر نيست . آن گاه اين احتمال وجو دارد كه كاربر از پيكر بندي lP  استاتيك استفاده كرده باشد . در اين حالت جهت بررسي صحت گزارش ، بايد به مستندات شبكه مراجعه نمود . در حالتي ديگر ، اگركاربر يك آدرس lP را اعلام كند ، بايد از طريق ping كردن ، آن بررسي نمود . اگر  PC كاربر ، پاسخ مناسب مي دهد ، يعني آ ن كه انجام فعاليت هاي متداول نظير باز كردن صفحه وب انجام پذير است . در غيراين صورت بايستي كامپيوتر را از نزديك مورد بررسي قرارداد. بررسي مشكل به صورت حضوري پس از حضور در محل كاربر ، كار جمع آوري اطلاعات شروع مي شود . سؤال اول اين است كه انجام كدام عمل باعث بروز مشكل شد ه است .گاهي اوقات پاسخ اين سؤال، چندان مفيد نيست . زيرا كاربرمي گويد كه وي كارخاصي انجام نداده است و همه كارهاي صورت گرفته در حد كارهاي معمولي روزانه بوده است يا آن كه دقيقا مي داند چه اتفاقي افتاده ولي ترجيح مي دهد درباره آن توضيحي ندهد ، يا مسئوليت انجام آن را بر عهده نگيرد . در اين مواقع بايد كاربر را مطمئن سازيد كه توضيح درباره نحوه بروز مشكل به رفع سريع آن كمك خواهد كرد . به غير از اين ها از انجام تغييرات محلي نيز سؤال كنيد . مثلا اين كه به تازگي دكوراسيون اتاق محل كار تغيير كرده است يا يك برنامه محافظ نمايش جديد نصب شده است يا مواردي از اين دست . بعد از آن كه تا حد ممكن دانسته هايتان را افزايش داديد ، موارد ي كه تلفني به كاربر گفتيد را مجددا خودتان آزمايش كنيد . اگر عمل ping به سرور شبكه به درستي انجام مي شود يا ادوات شبكه به درستي پاسخ مي دهند ، نشان دهنده آن است كه ايستگاه كاري در لايه 3، به درستي به شبكه متصل است و در نتيجه به انجام تست در لايه هاي پايين تر نيازي نيست . پس بايد توجه را به لايه هاي بالايي شبكه معطوف نمود . اگر اين قسمت درست جواب ندهد يعني اين كه بايد به سراغ لايه هاي پايين تر رفت . حالا بايد از يك لايه شروع كنيد . اگراتصال شبكه قطع باشد ، دستور ping اين موضوع را به خوبي نشان مي دهد . براي ديدن زمان پاسخ ( response Time) ، از دستور زير استفاده مي شود : C:\ ping -t x . x . x . x نتيجه حاصله را مي توان با استفاده ازTRACERT و PATH PING براي بررسي مسير ها به سمت device مورد نظر تحليل قرارداد . Trace route نمودن به شما مي گويد كه چگونه در طول مسير شبكه ، پكت ممكن است از بين برود . يعني رفع عيب لايه يك شبكه را مي توان از همين راه آغاز كرد . دستور  C:\>tracert x.x.x.x اين كار را انجام مي دهند. آيا به سطح پيشرفته تري از اشكال يابي احتياج است ؟ اگر هنوز ايراد مشخص نشده است يا براي تعيين آن به اطلاعات يا به جزييات بيشتري نياز است ،بايد چند آزمايش ديگر را نيز انجام داد . پس از اطمينان از اين كه ، وارد نشدن كاربر به شبكه دراثرجابجايي كابل يا جدا شدن كابل و اتصالات آن نمي باشد ، به اين نتيجه مي رسيد كه مشكل پيش آمده ، پيچيده تر از اشكلات معمولي شبكه ها است. در اينجا داشتن ابزاري مانند LinkRunner مي تواند به سرعت به كشف اشكالات كمك كند .  
آزمون هاي مستقيم  تست لينك بررسي فعاليت Segment ها استفاده از DHCP به عنوان ابزار تشخيص انجام ping به صورت محلي و راه دور جهت تست لينك .
بعضي از تكنسين هاي شبكه معتقدند كه روشن بودن چراغ ( LED ) روي كارت شبكه نشان دهنده برقرار بودن لينك است . اما اين مساله در مورد تجهيزات مختلف، معاني متفاوتي دارد . در بعضي تجهيزات ، چراغ هاي لينك ( ) توسط نرم افزارهاي مستقر در سيستم ميزبان كنترل مي شوند و وقتي روشن مي شوند كه لايه هاي بالايي شبكه مشغول فعاليت باشند . بعضي كارت هاي شبكه چراغ لينك را وقتي روشن مي كنند كه ترافيكي روي شبكه در جريان باشد . در نتيجه روشن بودن چراغ، دليل محكمي بر سالم بودن يا سالم نبودن لينك ارتباطي نيست. حتي بعضي از تجهيزات ازچراغ  ها براي نشان دادن يك طرفه يا دو طرفه بودن ارتباط  () يا نشان دادن سرعت ارتباط (1000/100/10) استفاده مي كنند.
 
معرفی ویندوز سِرور 2003
ویندوز سرور 2003 نسبت به ویندوز 2000 گام بزرگی به جلو محسوب می‌شود. برای مدیران شبکه‌های ویندوز NT هم این نگارش جدید سیستم‌عامل مایکروسافت آن قدر ابزار و کنترل‌های مدیریتی زیادی را به ارمغان آورده است که آنها را از ادامه کار با NT منصرف می‌کند.

ویرایش‌های ویندوز سرور 2003ویندوز سرور 2003 ویرایش standardویندوز سرور 2003 ویرایش enterprise (نگارش‌های 32 و 64 بیتی)ویندوز سرور 2003 ویرایشdatacenterویندوز سرور 2003 ویرایشweb server
 
مدل‌های نصب و  روش‌های آن در ویندوز سرور 2003ویندوز سرور 2003 را در شرایط بسیار مختلفی می‌توان نصب کرد. از نصب یک کپی از سیستم‌عامل بر روی کامپیوتری با یک درایو سخت پارتیشن‌بندی نشدۀ نو گرفته تا ارتقای یک نگارش قبلی یک سیستم‌عامل ویندوز.ارتقا با ارتقای درجا، تنظیمات فعلی، از جمله اَکانت کاربران و گروه‌ها، پروفایل‌ها، درایوهای اشتراکی، سرویس‌ها و جوازها حفظ می‌شوند. فایل‌ها و برنامه‌های نصب شده بر روی سیستم، از جمله تنظیمات رجیستری، آیکون‌های میز کار و پوشه‌ها نیز حفظ می‌شوند، اما این بدان معنی نیست که این برنامه‌ها الزاماً با ویندوز سرور 2003 سازگارند. نصب کامل در نصب کامل، هیچ چیزی، از جمله تنظیمات رجیستری، سرویس‌ها، پوشه‌ها و فایل‌های غیرمربوط، از سیستم‌عامل قبلی باقی نمی‌ماند. نصب کامل تضمین می‌کند که همه کامپیوترهای ویندوز سرور 2003 در خط پایۀ خاصی قرار می‌گیرند. نصب از روی سی‌دیاحتمالا ساده‌ترین راه نصب استفاده از سی‌دی ویندوز سرور 2003 است، زیرا به هیچ سخت‌افزار اضافی یا به پشتیبانی شبکه نیازی ندارد. علاوه بر این، نصب از روی سی‌دی‌رام معمولا سریع‌تر از هر روش نصب دیگری است، زیرا برای انتقالات I/O ، به پاس پُرسرعت بین سی‌دی‌رام و CPU متکی است نه به اتصالات کُندتر شبکه که در سایر روش‌های نصب مورد استفاده قرار می‌گیرد.بوت از روی سی‌دی ویندوز سرور 2003سالهاست که پلت فرم ویندوز رسانه سی‌دی‌رام قابل بوت را پشتیبانی می‌کند و ویندوز سرور 2003 هم این روش نصب ساده و مفید را در اختیار می‌گذارد. به منظور بوت از روی سی‌دی، باید درایو سی‌دی‌ای داشته باشید که ISO 9660 EI Torito برای رسانه قابل بوت را پشتیبانی کند و بایوس کامپیوتر باید تنظیم شده باشد تا به عنوان اولین وسیلۀ قابل بوت، از درایو سی‌دی استفاده کند. از این روش تنها برای نصب ویندوز سرور 2003 می‌توان استفاده کرد و آن را نمی‌توان برای ارتقای یک نگارش قبلی ویندوز به کار برد.نصب اتوماتیکنصب اتوماتیک ویندوز سرور 2003 مدیران شبکه را قادر می‌سازد سیستم‌عامل را به آسانی و به سرعت در سرتاسر شبکه نصب کنند. مهم‌تر از آن این که این نصب‌ها بسیار همگون هستند، زیرا در طی فرایند نصب اتوماتیک تمام کامپیوترها از اطلاعات سِتاپ و پیکربندی و از فایل‌های نصب واحدی استفاده می‌کنند. ویندوز سرور 2003 نصب اتوماتیک را با این سه روش پشتیبانی می‌کند:نصب غیرحضورینصب SYSPREPRIS) Remote Installation Services)
نصب بر اساس تصویریک کامپیوتر اصلی کاملا پیکربندی شدۀ ویندوز سرور 2003 را در یک یا چند سیستم دیگر کپی می‌کند. SYSPREP یک روش نصب بر اساس تصویر است و RIS می‌تواند نصب بر اساس تصویر نیز انجام دهد. نصب بر اساس فایل جواب برای پیکربندی کامپیوترهای ویندوز سرور 2003 از یک فایل متنی استفاده می‌کند. فایل متنی حاوی جواب سوال‌هایی است که برنامه سِتاپ از کاربری که ممکن بود نصب را انجام دهد می‌پرسید، ازجمله اسم کامپیوتر، مُد جواز، و تنظیمات شبکه. سِتاپ غیرحضوری یک روش نصب بر اساس فایل جواب است و RIS می‌تواند یک روش نصب بر اساس فایل جواب نیز باشد.سرویس مسیریابی و دستیابی از راه دور (RRAS)سرویس مسیریابی و دستیابی از راه دور (RRAS) همیشه برای بسیاری از مدیران یک فناوری جذاب و در عین حال پیچیده بوده است. RRAS سرویس‌گیرنده‌های راه دور را قادر می‌سازد تا به منابع شبکۀ شما وصل شوند و از آنها استفاده کنند، و به این ترتیب مرزهای فیزیکی محیط شبکه را پشت سر می‌گذارد. RRAS همچنین راهی را برای وصل کردن منابع شبکه در اختیار می‌گذارد تا کاربران بتوانند به منابع شبکه‌ها که در غیر این صورت نامتصل می‌بودند دست یابند. RRAS یک سرویس پُربار است که شامل پشتیبانی برای به‌اشتراک‌گذاری یک اتصال اینترنت، شماره‌گیری سرویس‌دهنده، مسیردهی اطلاعات از یک شبکه به شبکۀ دیگر، محافظت از داده‌ها از طریق استفاده از یک شبکۀ خصوصی مجازی (VPN)، و بسیاری چیزهای دیگر می‌باشد. در این فصل مروری خواهیم داشت بر فناوری‌هایی که RRAS در اختیار می‌گذارد و توضیح خواهیم داد که چگونه می‌توانید راه‌حل‌های مناسبی را برای محیط شبکه ویندوز سرور 2003 خود بیابید و مدیریت کنید.

 
معرفی و مغهوم دایرکتوری فعالخدمات دایرکتوری پایگاه داده‌ای است که اطلاعات آن در یک هرم و با سلسله مراتب مشخص منظم شده‌اند و دایرکتوری فعال، خدمات دایرکتوری شبکه ویندوز است که ساختار سلسله مراتبی (hierarchical) برای پیاده‌سازی و مدیریت ناحیه به وجود می‌آورد. دیرکتوری فعال فضای نام (name space) دارد که کاربران کاتالوگ‌ها و دامنه‌ها، گروه‌های کاربر، کامپیوترها، چاپگرها و خط‌مشی‌های امنیتی در یک پایگاه داده در آن قرار می‌گیرند. هر آیتم، مانند یک کاربر یا گروه را شیء دایرکتوری فعال می‌نامند. ساختار سلسله مراتبی و درخت مانند دایرکتوری فعال باعث می‌شود اشتراک‌گذاری منابع در ساختار ناحیه آسان‌تر شود. همچنین اضافه کردن ناحیه جدید به درخت کار ساده‌ای است که مقیاس دایرکتوری فعال را انعطاف‌پذیر می‌کند. خدمات نام ناحیه (DNS)مروری بر سرورهای DNSخدمات نام ناحیه (DNS) یک ساختار سلسله مراتبی (هرمی شکل) پدید می‌آورد که توسط آن نام‌های کامل ناحیه (FQDN)، نام‌های میزبان و نام‌های دیگری را به آدرس‌های IP نسبت می‌دهد. نامگذاری در DNS ممکن است به صورت نام‌های آشنا و روزمره یا آدرس‌های منطقی (آدرس‌های IP) باشد. مثلا هنگامی که در پنجره آدرس مرورگر وب عبارت Microsoft.com را تایپ کنید، یکی از سرورهای DNS که روی شبکه اینترنت قرار دارد یک نام FQDN (نام Microsoft.com) را به آدرس IP سایت Microsoft web نسبت می‌دهد. بنابراین در شبکه‌های TCP/IP ، به طور خاص شبکه اینترنت، هر سازمان و موسسه‌ای از سرورهای DNS برخوردار است که FQDN را به آدرس‌های IP نسبت می‌دهد. در واقع هر سازمان، موسسه یا شرکت دارای وظایف نامگذاری قسمت‌های مختلف اینترنت است. در واقع هنگامی که یک شرکت نام ناحیه‌ای را در Inter NIC ثبت می‌کند، باید آدرس‌های IP دو سرور DNS که وظایف نامگذاری را بر عهده دارند را به Inter NIC ارائه کند. کاربران می‌توانند پیاده‌سازی DNS را خودشان بکار گیرند یا آن را بر عهده ISPهایی بگذارند که این خدمات را ارائه می‌دهند. سرورهایی که توسط Inter NIC اداره می‌شوند به یکی از سرورهای DNS محلی اجازه می‌دهند تا FQDN را به آدرس IP اختصاص دهد. سرورهای Inter NIC پایگاه داده‌ای دارند که در آن فهرست همه سرورهای DNS ناحیه و آدرس‌های IP آنها قرار دارد. بنابراین سرور DNS محلی درون سرور Inter NIC به جستجو پرداخته و آدرس IP مربوط به سرور DNS که به ناحیه خاصی خدمات ارائه می‌کند را پیدا می‌کنند. هنگامی که سرور محلی آدرس‌های IP مربوط به یک سرور DNS راه دور را دریافت می‌کند سرور محلی می‌تواند به صورت مستقیم به جستجو پرداخته و FQDN راه دور را به یک آدرس IP نسبت دهد. ویندوز سرور 2003 از استاندارد سرور DNS پویا (DDNS) استفاده می‌کند که کارهای سرپرستی مربوط به نگهداری پایگاه داده DNS را به شدت کاهش داده است (در مقایسه با سرورهای DNS). سرور و مشتری‌های DNS پایگاه داده DDNS را به صورت پویا می‌سازند. پروتکل پیکربندی پویای میزبان (DHCP)
آشنایی با DHCP پروتکل پیکربندی پویای میزبان (DHCP) به شما اجازه می‌دهد آدرس‌های IP را به صورت پویا به کامپیوترها وسایل جانبی روی شبکه اختصاص دهید. آدرس‌های IP از مخزنی از آدرس‌های تهیه شده و به کامپیوترها اختصاص داده می‌شوند. اختصاص آدرس IP به صورت دائم یا موقت خواهد بود. وقتی این مساله را در نظر بگیرید که باید به هر کامپیوتر مشتری، آدرس IP ماسک زیر شبکه و آدرس دروازه اختصاص دهید، درمی‌یابید که احتمال خطا در اختصاص آدرس‌ها بسیار بالا است. DHCP یک محیط پویا ایجاد می‌کند که آدرس‌های IP را به کامپیوترها و وسایل جانبی موجود در شبکه اختصاص می‌دهد. با این روش با دردسرهای اختصاص آدرس IP به صورت دستی روبرو نمی‌شوید و اختصاص آدرس‌های IP به کامپیوترها با دقت بالایی انجام می‌گیرد. سرور DHCP (ویندوز سرور 2003 که با خدمات DHCP پیکربندی شده است) وظیفه دارد آدرس IP ، ماسک زیرشبکه، دروازه پیش‌ساخته، آدرس سرور DNS و آدرس سرور WINS را به مشتری DHCP ارائه دهد. مشتری DHCP هر کامپیوتر یا وسیله‌ای روی شبکه است که برای کسب پویای آدرس IP پیکربندی شده است. هنگامی که یک مشتری DHCP برای اولین بار راه‌اندازی می‌شود به دنبال آدرس IP می‌گردد. مشتری یک پیغام DHCP DISCOVER را نشان می‌دهند که قرارداد IP فرستاده شده به همه سرورهای DHCP را درخواست می‌کند. پیام نمایش داده شده نام میزبان مشتری و آدرس سخت‌افزاری MAC مشتری را ارائه می‌کند. در مرحله بعد، یک سرور DHCP که روی زیرشبکه قرار دارد توسط پیام DHCP OFFER آدرس IP پیشنهادی به همراه ماسک زیرشبکه و قرارداد IP را ارائه می‌کند. این پیام آدرس IP سرور DHCP را نیز شامل می‌شود. هنگامی که مشتری اولین پیام DHCP POFFER را دریافت می‌کند یک پیام DHCP REQUEST به همه سرورهای DHCP شبکه می‌فرستد و پذیرش پیشنهاد ارائه شده را اعلام می‌کند. این پیام آدرس IP سرور DHCP ای را در بر می‌گیرد که مشتری با آن موافقت نموده است. بقیه سرورهای DHCP منتظر می‌مانند تا هنگامی که مشتری دیگری درخواست آدرس IP داشت به آن درخواست پاسخ دهند. در نهایت، سرور DHCP که با پیشنهادش موافقت شده یک پیام تدیید برای مشتری می‌فرستد. پیام DHCP PACK یک قرارداد IP معتبر و اطلاعات پیکربندی TCP/IP را شامل می‌شود. مشتری این اطلاعات را در رجیستری ویندوز ذخیره می‌کند.